Son dönemde ortaya çıkan vakalar ve uzman görüşleri, uçak kabinlerine karışan motor yağı ve kimyasal gazların pilotlar ile kabin ekiplerinde beyin hasarı, ölümcül hastalıklar ve intihar riskini artırabileceğine işaret ediyor. Havacılık şirketlerinin “kabin havası güvenli” yönündeki açıklamaları ise kamuoyunda tartışma yaratıyor.
ABD merkezli Wall Street Journal gazetesi, uçaklarda motor yağı veya çeşitli kimyasalların kabin havasına karışmasıyla meydana gelen ve “zehirli duman” (fume event) olarak adlandırılan olayları mercek altına aldı. Gazetenin incelediği vakalar ve uzman değerlendirmeleri, bu gazların pilotlar ve kabin ekiplerinde ciddi sağlık sorunlarına yol açabileceğini ortaya koyuyor.
ALS Teşhisiyle Başlayan Süreç Ölümle Sonuçlandı
American Airlines pilotu Ron Weiland, 2016 yılında 54 yaşındayken günlük aktivitelerinde ani sorunlar yaşamaya başladı. Kısa süre içinde konuşma bozukluğu gelişen Weiland’a ALS (Amyotrofik Lateral Skleroz) teşhisi kondu. 2019 yılında hayatını kaybeden pilotun, semptomların başlamasından yaklaşık iki ay önce kokpitte yoğun motor yağı kokusu ve sisle karşılaştığı belirtildi.
Weiland’ın eşi Martha Weiland, eşinin ölümünden Boeing’i sorumlu tutarak dava açtı. Şirket iddiaları reddetse de dava, jüri seçimine bir gün kala açıklanmayan bir bedelle uzlaşmayla sonuçlandı.
“Zehirli Duman” Olayları 10 Kat Arttı
Wall Street Journal’ın ABD Federal Havacılık İdaresi (FAA) verilerine dayandırdığı analize göre, ülkenin en büyük havayolu şirketlerinde rapor edilen “zehirli duman” vakaları 2024 yılında, on yıl öncesine kıyasla yaklaşık 10 kat arttı.
Bu olayların, uçak motorlarında kullanılan sentetik yağlar veya hidrolik sıvıların sızarak uçağın havalandırma sistemine karışması sonucu meydana geldiği ifade ediliyor.
Uzmanlar Uyarıyor: Beyin Hasarı, Kalp Krizi ve İntihar Riski
Gazetenin görüştüğü 20’den fazla tıp uzmanı, epidemiyolog ve toksikolog, bu kimyasal maruziyet ile ciddi hastalıklar arasında güçlü bir bağ bulunduğunu savunuyor.
Beyin Hasarı ve ALS: Hollandalı adli patolog Frank van de Goot, zehirli dumana maruz kalan 18 uçuş personelinin otopsisinde benzer beyin iltihaplanmaları tespit ettiğini açıkladı. California Üniversitesi araştırmalarına göre ise formaldehite maruz kalmak ALS riskini yüzde 78, beyin kanseri riskini yüzde 71 artırıyor.
Kalp Krizi: Spirit Airlines pilotu James Anderberg, uçuş sırasında yoğun kimyasal kokuya maruz kaldıktan 50 gün sonra, 53 yaşında kalp krizinden hayatını kaybetti. Otopsisinde kalp kaslarında iltihaplanma saptandı.
İntihar Riski: JetBlue pilotu David Dunlap’ın yaptırdığı bir araştırma, 2016–2019 yılları arasında JetBlue pilotlarının intihar oranının, aynı yaş grubundaki genel nüfusa göre iki kat daha fazla olduğunu ortaya koydu. Uzmanlar, kimyasal maruziyetin beynin ön lobuna zarar vererek depresyon ve intihar eğilimini artırabileceğini belirtiyor.
“O Maskeyi Takmasaydım Hepimiz Ölebilirdik”
Spirit Airlines’ta yaşanan bir olayda pilot James Anderberg’in kokpitte bilincini kaybetme noktasına geldiği aktarıldı. Yardımcı pilot Eric Tellman ise oksijen maskesini takarak olası bir faciayı önlediğini, “O maskeyi takmasaydım uçaktaki herkesi öldürebilirdik” sözleriyle anlattı.
Havacılık Şirketleri İddiaları Reddediyor
Boeing ve birçok havayolu şirketi, kabin havasının güvenli olduğunu savunmaya devam ediyor. Boeing sözcüsü, uçak içi havanın güvenli olduğunu ve yapılan araştırmaların kirletici seviyelerinin düşük çıktığını öne sürdü.
Ancak mağdurlar ve aileleri bu açıklamalara ikna olmuş değil. Eşini intihar sonucu kaybeden Diane Laczko, “Ben biliyorum, onu tanıyan herkes biliyor; o zehirlendi” diyerek yaşananların tesadüf olmadığını savundu.
